Logo
 
Takorluukkat aaqqissuussaanerullu ilusissaaAnguniakkatIlloqarfiit NunaqarfiilluAsimi nunaUani nunaminertamik qinnuteqarsinnaavutitIlloqarfiit NunaqarfiilluTusarniaanermi pilersaarusiat nutaat

Narsaq


Peqqaataanik asimioqarfik ”Narsatoqaq” sinerissami illoqarfiup avannamut kitaaniippoq. Soorlu aqqani takuneqarsinnaasoq Narsaq narsaamanersuarmiippoq kangerlunnit qaqqanillu unguneqarsimasoq – Qaqqarsuaq 685 meterinik portutigisoq nunaminertami ilisarnaataalluarpoq.

1880-ikkut nalaanni niuertarfiliortoqarpoq, kangerluullu qinnguani Kuukasiup akuata eqqaani talittarfiliortoqarluni, taanna illoqarfiup qiterilerpaa, piffissap ingerlanerani talittarfiup kangiani kingusinnerusukkullu avannaani illoqarfik pinngoriartorpoq.

1949-mi Kuukasiup kujataani illoqarfiup immikkoortua nutaaq toqoraavittalik aalisakkerivittalillu Saqqannguup imartaata sinaaniittoq sanaartorfigalugu aallartinneqarpoq. Illoqarfiup ineriartornerata nassatarisaanik illoqarfiup qeqqa Kuukasiup akuaniit maanna Niels Bohrs Pladsip eqqaanut inigisaminut nuunneqarpoq. Kingusinnerusukkut illoqarfik Aaninnguanut oqaluffiullu tunuani narsaviarsuup avannaanut alliartuaartinneqalerpoq.

 

Inuit illoqarnerlu

Narsap illoqarfiani inuit amerlassusii sallaatsumik ikiliartuaarsimapput 1992-imi 1742-niit 2002-mi 1693-inut kiisalu januaarimi 2016-mi 1492-inik amerlassuseqarlutik. Ilaatigut ukiut kingulliit 20-t ingerlanerini innuttaasut ukiuisa katitigaanerat nikikkiartuaarsimanerannik patsiseqarpoq, tassalu qitorniorsinnaasut ikiliartuaarsimapput utoqqaallu amerliartuaarsimallutik, kiisalu ukiuni kingullerni inuussutissarsiornermut tunngavigisap ajorseriaateqarsimaneranik.

 

Siunissami innuttaasut amerlassusiisa allanngoriartornerannut apeqqutaasorujussuussaaq inuussutissarsiornermut ilinniartitaanermullu periarfissat qanoq ittuunissaat – ilanngullugu aatsitassarsiorneq aallartinneqassanersoq, inuussutissalerinermi periarfissat qanoq ineriartortinneqassanersut, qanoq nerisassiornermut atatillugu suliniuteqarnermi ineriartortitsisoqassanersoq kiisalu aalisarnerup siunissaa qanoq periarfissaqassanersoq. Pissutsit allanngoriaateqassanngippata naatsorsuutigisariaqarpoq innuttaasut amerlassusiisa ikiliartuaaginnarnissaat, soorlu ukiuni kingullerni ilisimasatsitut inissisimanerisigut, inuussutissarsiornermulli periarfissat pitsanngoriaateqassappata, soorlu sulissutigineqartoq, innuttaasut amerlassusiisa allanngoriartornerat ersarissamik amerliartornermut saatinneqassaaq. Narsamut kommunimut pilersaarummut taassumunnga pilersaarutip tunngavigivaa sallaatsumik innuttaasut amerlassusiisa ikiliartuaaginnarnissaat, pilersaarutinulli sinaakkutaasut ineriartornissamut kissaatigisat ajornartinngilaat. Inuttussutsimik eqqoriaaneq uani  befolkningsudvikling_20162028.pdf.

 

1/1 2015-imi Narsami 620-nik amerlassusilinnik inissiaqarpoq – 40%-iisa missingi ilaqutariinnut ataatsinut illuupput, 20 %-ii illut uiguleriiupput sanaartukkallu akulikitsut pukkitsuullutik, 40 %-iisalu missingi inissiarsuullutik. Ukiuni kingullerni aqqaneq-marlunni Narsami inissialiorneq agguaqatigiissillugu ukiumut inissiat 2-4-nut inissisimavoq. Narsami innuttaasut amerliartunngimmata siunissami pingaarnertut inissiat aserfallassimasut pisoqalisullu taartissaannik inissialiornernik kiisalu inissianik annerusunik sanaartornernik kinguneqassaaq (inoqutigiinnut ikinnerusunut).

Narsami isaterinissamik pisariaqartitsineq annertuujuvoq – ilaatigut illorsuit portusuut marluk Aaninnguaniittut pisoqalisimasut (2016-milu inigineqanngitsut) kiisalu illut pisoqaanerit inigineqanngitsut aserfallakkiartuinnartullu. Namminersorlutik Oqartussat 2016-imi Narsami Namminersorlutik Oqartussat inissiaataannik nutarterinissamut isaterinissamullu tunngasumik suliassaqarfinnut pilersaarusiorput. Matumani inissiarsuit pingasut illoqarfiup kitaatungaaniittut pineqarput B-710 (inoqanngitsoq), B-773 aamma B-880 kiisalu illut uiguleriiaat B-1013 aamma B-1014 piffissami pilersaaruteqarfiusup aallartinnerani ingutserneqassapput.

Illoqarfiup siamasissumik sanaartorfigineqarsimanerata illoqarfiup iluani immikkoortooreersuni nutaanik sanaartortoqarnissaa suli periarfissaqartippaa, aamma illoqarfiup alliartornissaanut nunaminertangaatsiarsuit illoqarfiup avannaata tungaaniittut illoqarfiup alliartornissaanut inissaqarluartut immikkoortinneqarsimapput.

 

Inuussutissarsiorneq umiarsualivillu

Narsap illoqarfittaa pinngortitami nuannersorsuarmi inissisimavoq aamma ineriartortinneqarnissaminut periarfissaqarluarpoq, inuussutissatigut tunngasunik suliffeqarnissamut, soorlu savaateqarnermut, nunalerinermut/ naatitsiveqarnermut aalisarnermullu tunngatillugu. Suliffeqarfiit taakku illoqarfimmi qitiusumik inissisimaffeqarput, umiarsualivimmi aalisakkeriveqarluni toqoraaveqarlunilu, aamma inuussutissanik ilinniarfik Inuili illoqarfiup avannaatungaaniippoq. Nunaminertat taaneqartut marluusut ineriartornissamut periarfissagissaarput. Inuussutissalerinerup iluani Narsami ineriartornissamut periarfissat allat tassaapput inuussutissalerinermut tunngatillugu issittumi nunalerinermik ilisimatusarfimmik illoqarfiup peqalernissaanik ilungersuuteqarneq kiisalu kalaallit namminneq inuussutissanik nakkutilliisoqarfeqalernissaanik aamma Narsami pilersinneqarsinnaaneranik ilungersuuteqarneq.

 

Aamma aatsitassanik tunngaveqartumik nutaanik ineriartornissamut periarfissanut tunngatillugu illoqarfik piareersimavoq. Kommunimut pilersaarutip matuma suliarineqarnerani isummerfigineqarsimanngilaq Kuannersuarni aatsitassarsiorfiliorsinnaanerup inissinneqarnissaa, ilanngullugit umiarsuarnut usilersortarfeqarnissaq, suliareqqiiveqarnissaq, inissialluunniit, imaluunniit Kujataani illoqarfik sorleq uuliasioqatigiiffiit misissueqqissaarinerminni pilersuinermut umiarsualivissatut toqqassaneraat. Illoqarfimmi illoqarfiulluunniit eqqaani nunaminertaqarpoq sulianut pineqartunut atorneqarsinnaasunik; kisiannili inaarutaasumik toqqaanissaq sukumiinerusumillu aalajangersakkat kommunimut pilersaarutip ilassutissaannut ilanngunneqarumaarput.

Narsami umiarsualivik RAL-ip containilerinerani qitiusumik inissisimavoq aamma periarfissagissaarpoq umiarsualiviup allineqarnissaanut inissiivissallu annertusarneqarnissaannut, taamaattumik Narsaq siunissami uuliasiornermik misissuinermi umiarsualivittut pilersuivinngornissamut periarfissagissaarpoq.

 

Aamma umiarsualiviup eqqaaniipput aallarnisaasut suliffeqarfii annikinnerit, soorlu sikunik tunisassiorfik immiorfillu. Suliffeqarfinnut taamatut ittunut periarfissaqartuarpoq.

 

Kiffartuussineq aamma pisortat suliffeqarfiutai

Narsami illoqarfiup qeqqaniipput niuertarfiit, allaffeqarfiit, pisortat suliffeqarfii, atuarfik oqaluffillu. Illoqarfiup qeqqata avataniipput illoqarfiup immikkoortuini eqiteruffiit kitaaniittut, avannamut kitaaniittut kangianiittullu. Kommunimut pilersaarummi eqiteruffittut iluseq taanna attatiinnarneqarpoq, taamaalillunilu eqiterufinni sisamaasuni tamani kiffartuussinnerup ineriartornissaanut periarfissiilluni. Eqiteruffiit nukittorsarneqarnerannut assersuutit kingullerpaat taaneqarsinnaasut tassaapput illoqarfiup qeqqani 2010-mi nutaamik Kalaalimineerniarfittaarneq, illoqarfiup avannamut sammisuani 2011-mi inuusuttunut sukisaarsartarfiliorneq kiisalu illoqarfiup avannarpasissuani INUILIp allineqarnera.

 

Narsap atuarfia illoqarfiup qeqqata eqqaralannguaniippoq. Atuarfik klassinut 16-inut agguataarneqarpoq, 2016-17-imilu atuartut katillugit 230-nik amerlassuseqarlutik. Atuarfiup annertuumik aserfallatsaalineqarnissaa nutarterneqarnissaalu pisariaqarsimaqaaq, 2016-imilu nutarterneqarnera naammassivoq, taamaalilluni piffissamik pilersaarusiorfiusup aallartinnerani nutaatut nutaaliatullu saqqumissalluni.

Narsami inuusuttunut marlunnik ilinniarfeqarpoq: Ilitsersuisarfik Piareersarfik aamma inuussutissalerinermik ilinniarfik INUILI. 2011-miit 2014-imut INUILI allilerneqarpoq, ilaatigut aamma ATI inissaqartinniarlugu.

2011-miit 2014-imut INUILI allilerneqarpoq, ilaatigut aamma ATI inissaqartinniarlugu.

Utoqqaat illuat, illoqarfiup qeqqani inissisimasoq, aamma nutarterneqarnissamik ineeqqallu amerlineqarnissaannik pisariaqartitsivoq. Taamatut nutarsaaneq piffissami pilersaarusiorfiusumi pisussat siulliit ilaattut pisussanngorlugu pilersaarutigineqarpoq. Kommunimut pilersaarummi isummerfigineqarsimanngilaq taamatut sanaartornissaq maanna inissisimaffimminiiginnassanersoq imaluunniit allami nutaamik sanaartortoqassanersoq.

 

Avatangiisit pilersuinerlu

Qaqqarsuup 685 meterinik portutigisup ataaniit narsaamanersuaq immap tungaanut kujammut, kimmut avannamullu pukkiliartuaarusaarpoq. Kuukasiup killiliinerata nunaminertaq kuuffimmigut marlunngorlugu avissimavaa, nunaminertat pinngortitap nammineq paqqersagai tamarmik immamut paqqersarneqarput. Illoqarfimmi nunaminertat nunap pissusaanik paqqersagaapput, taakkulu ajornakusoortippaat kloakkilersornerisa imminnut attavilerneqarnissaat, taamaattumik naatsorsuutigisariaqarpoq, immikkut kloakkit immikkut tamarmik imaanut kuuffeqartinneqarnissaat. Nunalli ilusaata nassatarivaa illoqarfiup tamakkerlugu kloakkilersorneqarsinnaanera, aamma immatsertarnerit tamani tamaaniittut toqqaannartumik kussinertigut imaanut kuutsinneqarsinnaapput.

Narsami eqqaaviiaaneq anartarfiiaanerlu kommunip isumagisarai. 2010-mi kommunip misiligummik suliniut aallartippaa, tassa Narsap eqqaavissuanit eqqakkat kingusinnerusukkullu qisukut Qaqortumi ikuallatassat assartorlugit. Taamaaliornikkut assartuineq tapertaaqataassaaq eqqakkat ilioqqaannakkat annikillisarneqarnissaannut pisariaqartitsinermut, eqqaavissuarmilu ikuallaasarnerup pinngitsoortinneqarnissaanut, ikuallaasarneq avatangiisinut akornutaasarsinnaammat. Eqqaavissuarmi elektronikkinik eqqakkanillu navianartunik allanik tigooraaveqarpoq, taakkulu Danmarkimi Mokanamut assartorneqartarput.

 

Innaallagissamik pilersuineq

Nukissiorfiit Qaqortumi innaallagissamik pilersuisuupput. Sarfamut sakkortuumut ledningit tassaapput kabelit, taavalu sarfamik sakkukitsumut ledningit tassaallutik akoorlugit kabelit ledningillu silaannakkoortut.

Narsamut innaallagissamik tunisassiorneq Qorlortorsuarmi erngup nukinganik nukissiorfimmi ingerlanneqarpoq, taavalu Nuugaarsummiit illoqarfiup innaallagissiorfianut ingerlatinneqartarluni, taanna ullumikkut qamittoornermi sillimmatitut atorneqartarpoq.

 

Kiassarnermik pilersuineq

Kiassarnermik pilersuineq ilaatigut namminerisaminnik najugalinnik isumagineqartarpoq, ilaatigut pisortat suliffeqarfiisa namminersortullu suliffeqarfiisa namminneq kiassaateqarfeqarlutik kiassarnermik pilersuinerisigut.

 

Imermik pilersuineq

Narsap illoqarfia Napasup, Kuuata, Kuukasiup aamma Landnamip kuuaniit imermik pilersorneqarpoq. Nunaminertaq Narsap eqqaniittoq imermik katersinerup annertusarneqarnissaanut periarfissagissaarpoq. Imeqarfiup imeq salissinnaavaa ulloq unnuarlu 3.600 m3-nik imartutigisoq. Taama imermik imartutigisumik saliisinnaaneranut pissutaavoq qanga suliffeqarfik imermik atuisorujussuaq Royal Greenland maannalu toqoraavik Neqi. Illoqarfiup eqqaani imeqarfeqarpoq, taanna kuuit imakitsillugit pilersuinermut annertuumillu atuisoqarnerani naammaqusiisartoq. Tankersuaq imiisivik 980 m3-imik imaqarsinnaasoq Savaasap Qaqqaaniippoq, taassumalu imermik atuilluarnerup nalaani atuisut aalaakkaasumik imermik pilersorsinnaavai.

 

Angallanneq illoqarfiullu qeqqata ilusaa

Pingaarnertut aaqqissugaanerat angallannikkut pingaarnerusunik 7-nik, illoqarfiup suliffeqarfiinik annerpaanik, qitiusumik suliassaqarfinnik aqqusinernillu aalajangersarneqarpoq.

Qitiusunik 3-nik aamma illoqarfiup killinganut 4-nik pingaarnerusoqarpoq, illoqarfiup qeqqa pingaarnerpaartaalluni.

Qitiusumik eqiteruffiit:

Niuertarfiit, oqaluffik pisortallu suliffeqarfiiTimersornermut atugassiat niuertarfilluAalisakkerivik toqoraavillu

Eqiteruffiit avalliunerusut:

Imarpikkoortaatinut umiarsualivikHeliportiEqqaavissuaq taassumalu eqqaaniittut nunaminertat inuussutissarsiornermut atorneqartutSiunissami najukkami eqiteruffik illoqarfiup avannaata tungaaniittoq

Narsami angallannerup ilusiligaanera inerikkiartuaartinneqarsimavoq, maanna aqqusiniusut pingasuusut aallaavigalugit taakkunannga marluk illoqarfiup qeqqaniit aallaaveqarput. Aqquserngit pingajuat illoqarfiup kujasinnerusortaanut attaveqarpoq, taanna aallartippoq aqquserngit Alanngunnguup Saqqaata, Piniartut Aqqutaata aamma Aatukuluup Aqqutaata naapiffiaanniit. Narsami aqqusernit allat pingaarnertut aqqusinernut sanilequtaapput.

Narsamiit illoqarfinnut allanut avataanullu angallannikkut attaveqaatit ilaatigut umiarsusalivinniit umiarsuartigut angallannerit heliportimiillu silaannakkut angallannerit tunngavigineqarput. Umiarsualivik nassiussanik assartuinermut Royal Arctic Line A/S-imit aamma ilaasunik angallassinermut Arctic Umiaq Line A/S-imit kiisalu illoqarfimmi ingerlatsisunit atorneqarpoq. Narsami heliporti ulloq manna tikillugu silaannakkut angallannermut periarfissaasimavoq. Narsap eqqaani suluussalinnut mittarfiliornissamik Naalakkersuisut aalajangiinerat tunngavigalugu Narsamiit Narsamullu angalasinnaanissat pitsanngoriaateqangaatsiartussaapput. Mittarfiliornerup kingunerisaanik heliportip atorunnarsinneqarnissaa naatsorsuutigineqarpoq, nunaminertallu siunertanut nutaanut atorneqarsinnaanngussapput. Mittarfimmut sanilliullugu qinigassatut allatut isumaliutigineqartoq aammattaaq tassaavoq ajornanngippat Narsap Qaqortullu akornanni ikaartaatinik angallanneq aqqutigalugu Narsamiit mittarfimmut pilersaarutaasumut attaviliinissaq.

Eriagisariaqartut

Illoqarfitoqaq, oqaluffik, Henrik Lundip illua kiisalu Landnamsgården taakkuupput immikkut eriagineqartariaqartuupput. Taakkununnga atuuttoq tassaavoq, kommunalbestyrelsip kissaatigimmagu, pineqartut avatangiisitigut, oqaluttuarisaanikkut aamma illulioriaatsikkut maannamut imarisaat taamaatiinnarneqarlutik piffimmik ineriartortitsisoqassasoq.

Kalaallit Nunaanni Namminersornerullutik Oqartussat 1990-imi Narsami illut aamma piffiit eriagisassat pillugit allagaqarnikuupput. Allakkami tassani ilaatigut allaqqasoqarpoq, illoqarfiup immikkoortortai Tobiasvejip aamma Sarqanguaqvejip eqqaaniittut eriagisassartaqartuusut. Kommunalbestyrelse aqutsinini pilersaarusiorninilu aqqutigalugit nunaminertat ullumikkutut isikkoqartillugit allanngutsaaliorniarpai. Nunaminertat allanngutsaaliugassat allat ilagaat illuliorfiusimasut, piffissami 1950-imiit 1960-ikkut naalernerannut sanaartorfiusimasut. Illut eqqissisimatitat allanngutsaaliugassallu allattorsimaffiat, uani: 160913_fredede_og_bevarede_huse_kp17.pdf.

 

Illoqarfiup Narsap akuttusuunik illuliorfigineqarsimanermigut ilisarnaatigaa, ilisarnaatigai illoqarfiup iluani nunaminertat ersarissumik sanaartorfigineqarsimanngitsut, tamakkulu sanaartorfiusimasut illoqarfik immikkuualuttunngortiterpaat aamma illoqarfik asimut eqqaaniittumut attaveqartippaat. Nunaminertat nunaqartut silaannarmiittarnissaannut immikkut pingaartinneqartariaqarput aamma ulloq manna tikillugu ilaatinneqarlutillu aalajangiusimaneqartuarput illoqarfiup pilersaarusiorneqarneranut ilaalluinnartutut.

Nunaminertaq kommunip allaffeqarfiata aamma Niels Bohrs Pladsip akornanniittoq illoqarfiup illoqannginnersaatut immikkoortinneqarsimavoq. Tamatumani siunertaavoq illoqarfiup qeqqani katersuuttarfiliornissaq/qiterpasissumi avatangiiseqarnissaq. Illoqarfiup illoqannginnersaata kiisalu illoqarfiup qeqqata ilusilersorneqarnera ataatsimortillugit kommunimut pilersaarummi sukumiisumik aalajangersakkani aalajangersaavigineqassapput. 

 

Illoqarfiup Narsap ineriartortinneqarnissaanut periusissaq

Narsap Kommunianut kommunimut pilersaarummi kingullermi illoqarfitsigut ineriartortitsinissamut anguniagassat arlallit inissitsiterneqarput, taakkulu pingaarnerpaatut toqqammaviussasut kommunimi illoqarfimmik ineriartortitsinissamik pilersaarummi aalajangiusimaneqarput:

 

  • Illoqarfiup iluani inissap sinneruttup iluaqutigineqarnissaa, ilaatigut illoqarfiup iluani nunaminertaareersup iluani illoqarfiup allisaqqinneqalinnginnerani ingitsiterinikkut nutarterinikkullu.
  • Illoqarfiup iluaneereersup iluani illoqarfiup avannarpasissuani piffissami pilersaarusiorfiusumi inissialiassat inissinneqarfissaat.
  • Immikkoortooreersuni C2, C3, C4 aamma C5-mi inissat sinneruttut iluaqutigineqarnissaat piffissap pilersaarusiorfiusup iluani ataatsimoorussamik siunertanut ilinniarfinnut, pisortat namminersortullu sulliffeqarfiinut, allaffeqarfinnut utoqqaallu inissiaannut nutaanut.
  • Illoqarfiup avannamut kippasissuani umiarsualiviup eqqaani inuussutissarsiornermut avatangiisinullu tunngasuni ineriartornerup ingerlareersup annertusarneqarnissaa sakkortusaqqinneqarnissaalu.
  • Nuugaarsuup tungaanut aqquserngup ineriartortinneqarnissaata aallartinneqarnissaa siunertaralugu Qassiarsuup/Narsarsuup eqqaanut ataqatigiissumik aqqusinikkut attaveqalernissaq.
  • Illoqarfiup avatinnguani aatsitassarsiulersinnaanermut illoqarfiup ineriartortinnissaanut piareersaaneq.
  • Umiarsualiviup/taassumalu eqqaani nunaminertat piukkunnarsarneqarnissaat, uuliamik misissuinermut atasumik imaani suliffeqarfinnut neqeroorutaasinnaaasut.

 

Narsaq inissianut, inuussutissarsiorfinnut aamma sunngiffimmi susassaqarfinnut ineriartortitsinissamut pitsaasunik periarfissaqarluarpoq. Illoqarfiup aamma ineriartortitsiviusinnaasut assingi ilusilersukkat malillugit, Narsaq illoqarfiuvoq ajornanngitsumik akikitsumillu illoqarfimmik ineriartortitsiviusinnaasoq. Siunissami illoqarfimmik ineriartortitsinerup ilaa piffinni pioreersuni inissaqartitsiffiusuni ingerlanneqarsinnaavoq. Ilaatigut tamanna illoqarfiup illoqarnermigut imminnut qanittunik illoqalerneratut ilaatigullu illut nungullarsimasut ullutsinnullu naleqqukkunnaarsimasut taarserneqarnerisigut pisinnaavoq. Illoqarfimmik ineriartortitsinerit anginerusut illoqarfiup avannaatungaani aamma kitaatungaani pingaarnertut inissinneqassasut kissaatigineqarpoq. Kommunimut pilersaarummut siunnersuutaasumut matumunnga nunaminertat naammattut inissialiornissanut inuussutissarsiutillu ineriartortinnissaannut toqqarneqarsimapput piffissap pilersaarusiorfiusup ingerlanerani. Taamaalilluni illoqarfik inuussutissarsiutinut pilersaarutinut angisuunut inissaqartitsinissamut piukkunnarsareersimavoq, soorlu Kuannersuarni aatsitassarsiornissaq kiisalu Kujataani uuliamik misissuinissap tamanna takutereeraa. Kisianni illoqarfiup ineriartortinneqarnerani piumasaqaataavoq illoqarfimmi inuussutisarsiutinik pisariaqartunik tunngaveqarluni pilersitsinissaq.

 

Ilutigalugu pingaaruteqarpoq illoqarfiup qorsortaasa peqqissarfissaqqissut illoqarfiullu sanaartukkatigut pitsaassusiisa illoqarfimmeereersut attatiinnarneqarnissaat. Illoqarfiup ineriartortinneqarnera taamaalilluni pisariaqarpoq naleqassutsit taakku ataqqineqarnerisigut.

 


 

 

 



Postboks 514 • 3920 Qaqortoq • Grønland • Telefon: +299 704 100 • www.kujalleq.glarealadm@kujalleq.gl